هوش مصنوعی چقدر آب مصرف می‌کند؟ واقعیت نگران‌کننده دیتاسنترها

مصرف آب هوش مصنوعی و دیتاسنترهای آن به بحرانی پنهان تبدیل شده است که غول‌های فناوری ابعاد واقعی آن را به‌طور کامل افشا نمی‌کنند.

انقلاب هوش مصنوعی که با ابزارهایی مانند ChatGPT و Midjourney توجه جهان را به خود جلب کرده است هزینه‌ای پنهان و بسیار حیاتی دارد: آب. این فناوری‌های پیشرفته برای پردازش‌های سنگین خود به مراکز داده (دیتاسنتر) غول‌پیکری متکی هستند که برای خنک ماندن، مقادیر غیرقابل تصوری آب شیرین مصرف می‌کنند و این موضوع به نگرانی جدی در مورد پایداری محیط زیست تبدیل شده است.

ابعاد تکان‌دهنده مصرف آب توسط غول‌های فناوری

گزارش‌های زیست‌محیطی اخیر شرکت‌های بزرگ فناوری، پرده از مصرف سرسام‌آور آب برداشته‌اند. گوگل در سال ۲۰۲۲ معادل ۵.۶ میلیارد گالن آب مصرف کرد که افزایشی ۲۰ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. این مقدار آب برای پر کردن ۳۷ هزار استخر شنا کافی است. مایکروسافت نیز با افزایشی ۳۴ درصدی، مصرف آب خود را در همین دوره به ۱.۷ میلیارد گالن رساند.

به گفته شائولی رن، محقق دانشگاه کالیفرنیا ریورساید، بخش عمده این افزایش مصرف مستقیما به هوش مصنوعی مربوط می‌شود. تحقیقات او نشان می‌دهد که هر تعامل کاربر با ChatGPT (شامل ۲۰ تا ۵۰ سوال) می‌تواند حدود نیم لیتر آب مصرف کند. همچنین تخمین زده می‌شود که تنها برای آموزش مدل GPT-3 در دیتاسنترهای مایکروسافت حدود ۱۸۵ هزار گالن آب استفاده شده است.

چرا هوش مصنوعی تشنه آب است؟

مراکز داده مملو از هزاران سرور قدرتمند هستند که گرمای زیادی تولید می‌کنند. برای جلوگیری از داغ شدن بیش از حد و از کار افتادن این سرورها، سیستم‌های خنک‌کننده عظیمی به نام برج‌های خنک‌کننده (Cooling Towers) به کار گرفته می‌شوند. این برج‌ها با تبخیر کردن آب، گرما را از تجهیزات دفع می‌کنند؛ فرآیندی که به مصرف مداوم و حجم بالای آب شیرین نیاز دارد.

با افزایش تقاضا برای مدل‌های هوش مصنوعی، بار کاری سرورها و در نتیجه گرمای تولیدی و نیاز به خنک‌سازی نیز به شدت افزایش یافته است. این چرخه باعث می‌شود که ردپای آبی هوش مصنوعی روزبه‌روز بزرگ‌تر شود.

تاثیر بر منابع آبی محلی

اثرات این مصرف عظیم آب به‌ویژه در مناطقی که با کمبود آب مواجه هستند شدیدتر است. برای مثال، دیتاسنتر گوگل در شهر دلس (The Dalles) در ایالت اورگان، به تنهایی یک‌چهارم کل آب مصرفی این شهر را به خود اختصاص داده است. این موضوع باعث نگرانی شدید ساکنان و فعالان محیط زیست شده است.

• تحول بزرگ در فناوری نظامی؛ هوش مصنوعی جدید اروپا می‌تواند خودش تاکتیک‌های رزمی را یاد بگیرد
• صاحب ChatGPT: چین علیه دیتاسنترهای هوش مصنوعی خرابکاری می‌کند!
• دیتاسنترها به فضا می‌روند؛ ایده انقلابی ایلان ماسک برای حل بحران انرژی هوش مصنوعی روی زمین
• چین نخستین دیتاسنتر زیرآبی جهان با انرژی بادی را راه‌اندازی کرد

وضعیت مشابهی در شهر میزا، آریزونا، وجود دارد؛ جایی که گوگل در حال ساخت یک مرکز داده ۶۰۰ میلیون دلاری است در حالی که این منطقه با خشکسالی شدید و کاهش سطح آب رودخانه کلرادو دست‌وپنجه نرم می‌کند. شرکت‌های فناوری اغلب جزئیات مصرف آب دیتاسنترهای خود را به بهانه «اسرار تجاری» محرمانه نگه می‌دارند و این عدم شفافیت، نظارت و برنامه‌ریزی برای مدیریت منابع آبی را دشوارتر می‌کند.