اجرام آسمانی متنوعی در کهکشان ما وجود دارند که شناخت تفاوتهای آنها به درک بهتر پدیدههایی مانند شهابهای درخشان و رگبارهای شهابی کمک میکند.
شاید بارها در آسمان شب به پدیدههایی مانند شهابهای نورانی برخوردهاید و به منشأ آنها فکر کردهاید. اما آیا میدانید تفاوتهای اساسی میان یک دنبالهدار، سیارک، شهاب و شهابسنگ چیست؟
این اجرام کیهانی، هر کدام ویژگیها و تاریخچههای منحصربهفردی دارند که از میلیاردها سال پیش شکل گرفتهاند و هر از گاهی مسیرشان با زمین تلاقی پیدا میکند.
تشکیل سیارکها و دنبالهدارها
حدود ۴.۶ میلیارد سال پیش، منظومه شمسی از تودهای عظیم از گاز و غبار شروع به شکلگیری کرد. سیارکها و دنبالهدارها، هر دو از بقایای آن دوران اولیه محسوب میشوند.
سیارکها در بخشهای داخلی و گرمتر منظومه شمسی از تودههای کوچکتری به نام سیارککها (planetesimals) تشکیل شدند. این مناطق گرمتر، باعث شد تا سیارکها عمدتاً از سنگ و فلزات مقاوم به گرما پدید آیند و اکنون در بخش داخلی منظومه شمسی مدار میزنند.
در مقابل، دنبالهدارها در بخشهای بیرونی و سردتر منظومه شمسی شکل گرفتند. در این مناطق، دما به اندازهای پایین بود که آب و ترکیبات مبتنی بر هیدروژن به صورت یخ وجود داشتند؛ بنابراین، دنبالهدارها ترکیبی از سنگ، فلز و حجم زیادی از یخ هستند.
- راز سیاره صورتی با تلسکوپ جیمز وب فاش شد؛ کشف ابرهای نمکی در جو یک جهان دوردست
- رازهای بزرگ کیهان؛ ۱۱ معمای بیپاسخ که علم را به چالش میکشند
- تلسکوپ هابل کهکشانی را پیدا کرد که دانشمندان تصور میکردند یافتنش غیر ممکن است
- ناسا و ایلان ماسک رویای موتورهای آنتیماده را برای سفرهای بینستارهای محقق میکنند
شهابها و رگبارهای شهابی چگونه شکل میگیرند؟
هنگامی که تکهای از یک سیارک یا دنبالهدار با سرعت دهها مایل بر ثانیه وارد جو زمین میشود، با مولکولهای هوا برخورد کرده و به دلیل دما و فشار بالا تبخیر میگردد. این مسیر تبخیرشده ذرات، یک نوار نورانی درخشان در آسمان ایجاد میکند که شهاب نامیده میشود و معمولاً آن را با عنوان ستاره دنبالهدار میشناسیم.
دنبالهدارها که گاهی گلولههای برفی کثیف نامیده میشوند، هنگام نزدیک شدن به خورشید به آرامی ذوب شده و دنبالهای از گاز و غبار از خود به جای میگذارند.
اگر زمین در مدار خود از میان این میدانهای غباری عبور کند، ذرات وارد جو شده و با تبخیر خود، رگبارهای نورانی متعددی ایجاد میکنند که به آنها رگبار شهابی میگویند. این پدیده هر سال در زمانهای مشخصی تکرار میشود.
چگونه شهابسنگها را شناسایی کنیم؟
شهابسنگها در واقع شهابهایی هستند که به اندازه کافی بزرگ بوده و توانستهاند از جو زمین عبور کرده و به سطح آن برخورد کنند. بیشتر شهابسنگها منشأ سیارکی دارند و اغلب از سیارکهایی با ابعاد بزرگتر از یک زمین فوتبال جدا شدهاند.
- شاتلهای فضایی چه تفاوتی با موشکها دارند و چرا کنار گذاشته شدند؟
- شوروی درباره فرود ماموریت Venera 4 روی زهره اشتباه میکرد؛ ناسا حقیقت را فاش کرد
شناسایی شهابسنگها دشوار است، زیرا شباهت زیادی به سنگهای زمینی دارند. معمولاً در مناطق ثابت زمینشناسی مانند بیابانها یا مناطق یخی که تضاد بیشتری با محیط اطراف ایجاد میکنند، یافت میشوند. این سنگهای کیهانی اغلب از جنس سنگ، نیکل و آهن بوده و معمولاً خاصیت مغناطیسی دارند. شکل آنها میتواند نامنظم، دارای حفره یا حتی دارای پوستهای صاف ناشی از سوختن در جو باشد.
شهابسنگها نادر و از نظر علمی برای مطالعه تاریخچه اولیه منظومه شمسی بسیار ارزشمند هستند. اگر گمان میکنید شهابسنگی پیدا کردهاید، ویژگیهای آن را با مشخصات ذکر شده تطبیق دهید و با زمینشناسان محلی تماس بگیرید.
0 نظرات