شکارچی عمودپرواز X-‌BAT در اروپا به‌نمایش گذاشته شد؛ جنگنده‌ای که نیازی به باند پرواز ندارد

شرکت Shield AI با نمایش جنگنده خودران عمودپرواز X-BAT در Eurosatory، آینده نبردهای هوایی بدون نیاز به باند پرواز را به نمایش گذاشته است.

شرکت فناوری دفاعی Shield AI، مستقر در سن دیگو، با حضور پررنگ خود در نمایشگاه بین‌المللی دفاع و امنیت Eurosatory 2026 در پاریس، بار دیگر توانایی‌های خیره‌کننده خود را به رخ کشید. این رویداد مهم اروپایی، فرصتی بی‌نظیر برای معرفی فناوری دفاعی پیشرفته این شرکت به جهان بود. محصول شاخص آن‌ها، هواپیمای جنگنده X-BAT است که به عنوان اولین جت جنگنده عمودپرواز با قابلیت خلبانی هوش مصنوعی در جهان شناخته می‌شود و به کلی معادلات قدرت هوایی را تغییر خواهد داد.

قابلیت‌های انقلابی جنگنده خودران X-BAT

جنگنده خودران عمودپرواز X-BAT توانایی منحصربه‌فردی در ترکیب برخاست و فرود عمودی (VTOL) با عملکرد رزمی واقعی در سرعت‌های جت و برد بلند ارائه می‌دهد. این هواپیما بردی بیش از ۳،۷۰۰ کیلومتر با محموله کامل ماموریتی داشته و می‌تواند از ارتفاع ۱۵،۲۴۰ متری عملیات انجام دهد. X-BAT قادر است به صورت عمودی از کشتی‌ها، جزایر دورافتاده یا پایگاه‌های عملیاتی پیشرفته برخاسته و نیاز به زیرساخت‌های باند پرواز سنتی را از بین می‌برد. این قابلیت، آسیب‌پذیری قدرت هوایی متعارف را در برابر حملات کاهش می‌دهد. Shield AI تاکید می‌کند که سه فروند X-BAT می‌توانند در فضای عرشه یک جنگنده قدیمی جا شوند، که به معنای افزایش چشمگیر توان عملیاتی یک ناو یا پایگاه است. هواپیما با استفاده از موتور اصلی جت و نازل وکتورینگ رانش خود به صورت عمودی برخاسته، به پرواز افقی برای ماموریت تغییر وضعیت می‌دهد و سپس به صورت عمودی، دم به پایین، روی ریل پرتاب خود فرود می‌آید.

قلب تپنده X-BAT: پیشرانه و سامانه هوشمند Hivemind

سیستم پیشرانش X-BAT، یک توربوفن اصلاح‌شده GE Aerospace F110-GE-129 است که همان خانواده موتورهای مورد استفاده در بسیاری از جنگنده‌های F-16 و F-15 است و به قابلیت وکتورینگ رانش برای هدایت اگزوز در طول پرواز عمودی مجهز شده است. Shield AI موتور F110 را به دلیل اندازه، توان رانش و مصرف سوخت بهینه انتخاب کرده است. این برنامه چندین موتور دست‌دوم تأییدشده و همچنین واحدهای جدید برای توسعه و آزمایش تهیه کرده است. طراحی بال‌های تاشو هواپیما، فضای ذخیره‌سازی آن را به حدود یک‌سوم جنگنده‌های معمولی کاهش می‌دهد که حمل‌ونقل آن را در کشتی‌ها، کامیون‌ها یا هواپیماهای باری آسان‌تر می‌کند.

در هسته قابلیت‌های خودران X-BAT، نرم‌افزار Hivemind شرکت Shield AI قرار دارد. این سیستم خلبانی هوش مصنوعی از سال ۲۰۱۹ در حال توسعه و استقرار بر روی هواپیماهای نظامی واقعی بوده و به آن اعتبار عملیاتی بی‌سابقه‌ای می‌بخشد. Hivemind به X-BAT امکان می‌دهد در محیط‌های دارای اختلال GPS و ارتباطی نیز عمل کند و ماموریت‌ها را بدون نیاز به GNSS، ارتباطات یا ورودی انسانی به انجام برساند. این سامانه همچنین به یک فرمانده انسانی اجازه می‌دهد تا همزمان تیم متشکل از چندین X-BAT را هدایت کند و نیازی به اپراتور اختصاصی برای هر هواپیما نیست. Shield AI اعلام کرده که نرم‌افزار Hivemind از سال ۲۰۱۹ در بیش از ۳۰ پلتفرم مستقر شده و در محیط‌های عملیاتی چالش‌برانگیز تأیید شده است.

نقش‌آفرینی بی‌باند در میدان نبرد: چشم‌انداز آینده Shield AI

X-BAT به عنوان یک هواپیمای چندمنظوره طراحی شده است که قادر به نبردهای هوا به هوا، حملات هوا به سطح، جنگ الکترونیک و ماموریت‌های اطلاعاتی، شناسایی و رصد (ISR) است. این ترکیب آن را بیشتر با یک جنگنده چندمنظوره سرنشین‌دار قابل مقایسه می‌کند تا پهپادهای تهاجمی یا پلتفرم‌های نظارتی که تاکنون بازار هواپیماهای بدون سرنشین را تعریف کرده‌اند. Shield AI آن را مقرون‌به‌صرفه و قابل فرسایش (attritable) توصیف می‌کند، به این معنی که با هزینه کمتری عملکرد کلاس جنگنده را ارائه می‌دهد و از دست دادن آن در نبرد، یک فاجعه مانند از دست دادن یک هواپیمای نسل پنجم سرنشین‌دار نیست. این موقعیت، X-BAT را در کنار برنامه‌های جنگنده‌های همکاری‌محور (CCA) نیروی هوایی ایالات متحده قرار می‌دهد.

X-BAT طی ۱۸ ماه مراحل آزمایش تونل باد، تست‌های میدانی و موتور را پشت سر گذاشته است. ساختار پیش‌نمونه آن در حال ساخت است و اولین پروازهای عمودپرواز برای سال ۲۰۲۶ و قابلیت عملیاتی شدن برای سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است. این جدول زمانی، از رونمایی تا نمونه اولیه پروازی در کمتر از یک سال و تا وضعیت عملیاتی در سه سال، با هر معیاری از توسعه هواپیماهای نظامی جاه‌طلبانه است. موفقیت آن به نحوه پیشرفت آزمایش‌های پروازی تغییر وضعیت عمودپرواز و حل چالش‌های سازه‌ای و نرم‌افزاری ترکیب عملکرد جت-سرعت با فرود عمودی خودران بستگی دارد.