قرص ناف لاغری؛ چگونه کار می‌کند و آیا ارزش امتحان دارد؟

امروزه بسیاری از افراد برای کاهش وزن به‌دنبال راه‌های سریع و آسان می‌گردند. یکی از روش‌های جدید که در شبکه‌های اجتماعی سروصدای زیادی به پا کرده، قرص ناف (چسب ناف لاغری، قرص داخل ناف، پچ لاغری ناف) یا همان پچ‌های لاغری شکم است. این مقاله با لحنی علمی و بی‌طرفانه عملکرد، ترکیبات و عوارض جانبی قرص ناف را بررسی می‌کند تا تصمیم‌گیری منطقی و مبتنی بر شواهد برای مصرف‌کنندگان آسان‌تر شود.

قرص ناف چیست؟

قرص ناف یک محصول موضعی چسب‌دار یا فشرده گیاهی کوچک است که تولیدکنندگان آن را برای قرار دادن دقیق روی ناحیه شکم طراحی می‌کنند. این محصولات جدید که در بازارهای اینترنتی با نام‌های متفاوتی مانند قرص لاغری ناف، چسب ناف لاغری، قرص داخل ناف و پچ لاغری ناف نیز به فروش می‌رسند، در سال‌های اخیر توجه خریداران بسیار زیادی را در فضای مجازی به خود جلب کرده‌اند.

به ادعای شرکت‌های تجاری، این محصول می‌تواند مواد فعال چربی‌سوز را به‌طور مستقیم و بدون نیاز به عبور از سیستم گوارشی وارد جریان خون کند. بسیار پیش می‌آید که مصرف‌کنندگان در اینترنت جستجو کنند که قرص ناف چیست؟ آیا واقعاً اثری بر کاهش سایز دور کمر دارد یا خیر. این پچ‌ها از نظر فیزیکی ساختار بسیار ساده‌ای دارند. یک لایه چسبنده خارجی، یک لایه محافظ پلاستیکی و یک هسته فشرده که حاوی عصاره‌های گیاهی گرمابخش است، این سیستم را تشکیل می‌دهند.

ترویج‌دهندگان این روش ادعا می‌کنند که ناف به دلیل داشتن پوست نازک‌تر و اتصالات عروقی قدیمی دوران جنینی، عصاره‌های چربی‌سوز را با سرعت فوق‌العاده‌ای جذب می‌کند. البته برای افرادی که به دنبال گزینه‌های منطقی‌تر و علمی‌تر هستند، مصرف مکمل‌های کاهش وزن گزینه‌ای بسیار آشناتر محسوب می‌شود. با این حال، جذابیت تبلیغات قرص داخل ناف باعث می‌شود افراد زیادی بدون بررسی علمی اقدام به خرید این محصول ترند نمایند.

آناتومی سطح پوست و موانع نفوذپذیری

پوست انسان یک سد دفاعی بسیار قدرتمند است که در برابر ورود هرگونه ماده خارجی از خود مقاومت بیولوژیکی نشان می‌دهد. خارجی‌ترین لایه پوست یعنی لایه شاخی، ساختار فوق‌العاده متراکمی دارد که سلول‌های مرده کراتین و لایه‌های لیپیدی فشرده آن را تشکیل می‌دهند. این لایه متراکم فقط به مولکول‌های بسیار ریز، خنثی و چربی‌دوست اجازه عبور می‌دهد و مسیر را برای ورود سایر مواد درشت مسدود می‌کند. عصاره‌های گیاهی استفاده‌شده در پچ‌ها حاوی مولکول‌های درشت و آب‌دوستی هستند که پژوهشگران پوست تایید می‌کنند عبور طبیعی آن‌ها از لایه شاخی شکم بدون دستکاری بیوشیمیایی غیرممکن است. 

دانشمندان برای نفوذ موثر مواد دارویی به عمق پوست شکم معمولاً میکرونیدل‌های میکروسکوپی، جریان‌های الکتریکی ضعیف یا امواج اولتراسوند را به کار می‌گیرند. بنابراین، چسباندن یک تکه چسب یا فشرده گیاهی روی سطح شکم هرگز ورود ترکیبات چربی‌سوز را به رگ‌های خونی عمیق تضمین نمی‌کند. کالبدشناسان بررسی کرده‌اند و نشان می‌دهند که بند ناف پس از تولد نوزاد کاملاً بسته و تبدیل به بافت همبند فیبروزی می‌شود. در نتیجه، پوست این ناحیه نفوذپذیری خارق‌العاده‌ای نسبت به سایر نقاط بدن ندارد و ادعای انتقال سریع مواد از طریق رگ‌های جنینی هنوز به اثبات نرسیده است.

ترکیبات قرص ناف لاغری

تولیدکنندگان قرص ناف یا پچ لاغری ناف معمولاً فرمولاسیونی حاوی گیاهان دارویی گرمابخش و محرک‌های معروف را در محصولات خود ترکیب می‌کنند. پژوهشگران در بررسی برچسب این محصولات، موادی نظیر کافئین، عصاره چای سبز، کاپسایسین فلفل، جلبک‌های دریایی قهوه‌ای، گارسینیا کامبوجیا و عصاره درخت پاگودا (سوفوریکوزید) را به عنوان ترکیبات اصلی مشاهده می‌کنند. این مواد شباهت بسیار زیادی به فرمولاسیون انواع قرص چربی‌سوز قوی دارند که متخصصان تغذیه آن‌ها را به‌صورت خوراکی تجویز می‌کنند. اما تفاوت بزرگ در این است که در پچ‌های پوستی، سازندگان انتظار دارند منافذ پوست مستقیماً این ترکیبات را  جذب کنند.

کافئین موجود در قرص داخل ناف یک محرک سیستم عصبی است که بیوشیمی‌دانان می‌گویند می‌تواند فرآیند لیپولیز یا همان تجزیه چربی‌ها را در بافت‌ها فعال کند. همچنین جلبک‌های دریایی به کار رفته در پچ‌ها ید طبیعی فراوانی دارند که ترشح هورمون‌های تیروئیدی را برای افزایش سوخت‌وساز تحریک می‌کنند. ماده سوفوریکوزید نیز ترکیب گیاهی دیگری است که بر اساس ادعای تولیدکنندگان، فرآیند ذخیره‌سازی چربی‌های جدید را در سلول متوقف می‌سازد12. اما مشکل اساسی این است که فروشندگان غلظت و دوز دقیق این ترکیبات را هرگز روی بسته‌بندی پچ‌ها درج نمی‌کنند. این ابهام بزرگ باعث می‌شود بررسی ایمنی و اثربخشی محصول برای پزشکان غیرممکن شود و مصرف‌کنندگان در معرض خطرات ناشناخته قرار بگیرند3.

مکانیزم عصاره‌های گیاهی و تفاوت جذب در بدن

گیاه‌شناسان عصاره‌های گیاهی به کار رفته در پچ‌های پوستی شکم را عمدتاً از طب سنتی کشورهای آسیای شرقی الهام می‌گیرند. ماده سوفوریکوزید که دانشمندان آن را از درخت پاگودای ژاپنی استخراج می‌کنند، یک فلاونوئید طبیعی قوی محسوب می‌شود. پژوهشگران در بررسی‌های آزمایشگاهی روی حیوانات چاق نشان داده‌اند که تزریق یا مصرف خوراکی این عصاره به صورت معناداری توده چربی بدن را کاهش می‌دهد. اما داروسازان معتقدند تعمیم دادن این یافته‌های آزمایشگاهی به انسان‌ها از طریق جذب پوستی قرص ناف، از روش علمی فاصله زیادی دارد.

همچنین، کاتچین‌های موجود در چای سبز آنتی‌اکسیدان‌های بسیار قدرتمندی هستند که متخصصان فیزیولوژی می‌گویند سوخت‌وساز کلی سلول‌ها را افزایش می‌دهند. پزشکان اثرات مثبت این عصاره‌ها را هنگام مصرف خوراکی کاملاً اثبات کرده‌اند. اما وقتی افراد این مواد درشت مولکول را به شکل چسب پوستی روی ناحیه ناف قرار می‌دهند، مسیر ورود آن‌ها توسط لایه شاخی پوست مسدود می‌ماند.

قرص ناف لاغری چگونه کار می‌کند؟

شرکت‌های تجاری تئوری‌های متعددی را برای نحوه عملکرد قرص ناف لاغری بیان می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها دور زدن اثر عبور اول کبدی است. هنگامی که بیماران داروها یا مکمل‌های خوراکی مصرف می‌کنند، کبد بخش عمده‌ای از ترکیبات فعال را قبل از ورود به چرخه خون تجزیه می‌کند تا مواد مضر وارد ارگان‌های حساس نشوند. اما پچ لاغری ناف با چسبیدن روی شکم تلاش دارد تا مواد فعال را مستقیماً از لایه‌های بیرونی پوست عبور دهد و مویرگ‌های سطحی را هدف بگیرد. سازندگان ادعا می‌کنند که این فرآیند چربی‌سوزی محلی را به حداکثر سرعت ممکن می‌رساند و سایز شکم را سریعاً کاهش می‌دهد.

تولیدکنندگان قرص داخل ناف یا پچ لاغری ناف مدعی هستند که حرارت ایجادشده توسط این پچ‌ها رگ‌های خونی سطحی را گشاد می‌کند تا مواد با سرعت وارد خون شوند. با این حال، فیزیولوژیست‌ها تاکید می‌کنند که این فرآیند صرفاً سطح پوست را گرم می‌کند و تاثیری در سوخت‌وساز لایه‌های عمقی چربی (هیپودرم) ندارد. مواد گیاهی بدون سیستم‌های پیشرفته انتقال، روی سطح اپیدرم باقی می‌مانند.

تاثیرات حرارتی و توهم کاهش سایز بافت

کاپسایسین بلافاصله پس از تماس با پوست شکم، پایانه‌های عصبی مربوط به حس حرارت را وادار به واکنش سریع می‌کند. این تحریک عصبی، مویرگ‌های سطحی پوست را گشاد می‌کند و جریان خون را در یک نقطه بالا می‌برد که مصرف‌کنندگان این حالت را به شکل قرمزی و گرما مشاهده می‌کنند. بسیاری از خریداران گمان می‌کنند که این گرمای سوزان چربی‌های شکم آن‌ها را ذوب می‌کند.

این عملکرد دقیقاً مشابه مکانیزمی است که افراد هنگام استفاده از انواع کرم چربی سوز روی پوست بدن تجربه می‌کنند. این افزایش موقت جریان خون و تعریق موضعی، حجم آب انباشته شده زیر پوست را به شدت کاهش می‌دهد و به شکم ظاهر سفت‌تر و بدون ورمی می‌بخشد. گرمای حس شده  دمای بافت سطحی پوست را تغییر می‌دهد اما به باور پزشکان چربی‌ها سر جای خود باقی می‌مانند. به محض نوشیدن مجدد آب، بافت‌های پوستی شکم به حالت اولیه خود بازمی‌گردند.

آیا قرص ناف واقعاً لاغر می‌کند؟

پاسخ کوتاه و علمی پزشکان به این سوال منفی است؛ پچ یا قرص داخل ناف به تنهایی توانایی از بین بردن توده‌های چربی را ندارد. پژوهش‌های پزشکی و کارآزمایی‌های بالینی مستقل بارها نشان داده‌اند که قرص ناف یا پچ لاغری ناف تغییر معناداری در وزن یا درصد چربی بدن افراد ایجاد نمی‌کند. سازمان‌های نظارتی بزرگ جهان نیز هرگونه ادعای کاهش وزن موضعی بدون ایجاد نقصان در کالری ورودی را غیرعلمی می‌دانند. اگر افراد به‌دنبال روش‌های اصولی کاهش وزن هستند، بهترین روش لاغری در خانه پیگیری یک رژیم غذایی سالم در کنار برنامه منظم ورزش برای لاغری است.

برای دستیابی به سرعت بیشتر، متخصصان تغذیه مصرف مکمل‌ کاهش وزن استاندارد یا بهترین قرص لاغری را تحت نظر پزشک پیشنهاد می‌کنند، زیرا این داروها متابولیسم واقعی بدن را تغییر می‌دهند. همچنین متخصصان غدد در موارد چاقی شدید برای کنترل هورمون‌های تنظیم‌کننده اشتها در مغز بهترین آمپول برای لاغری سریع را تجویز می‌کنند. ابزارهای کمکی فیزیکی مانند گن لاغری یا گن ساعت شنی نیز ظاهر شکم را به صورت موقت بهتر می‌کنند و فرم جذابی به اندام می‌دهند، اما واقعیت بیولوژیکی این است که هیچ روش فرعی جای کاهش دریافت کالری را نمی‌گیرد. برای رسیدن به اندام ایده‌آل، تغییر سبک زندگی تنها مسیر علمی و اثبات‌شده است.

عوارض قرص ناف لاغری

پزشکان شایع‌ترین عارضه استفاده از قرص داخل ناف لاغری را واکنش‌های پوستی شدید مانند درماتیت تماسی، قرمزی مفرط، خارش آزاردهنده و تاول‌های دردناک می‌دانند. چسب‌های شیمیایی قدرتمندی که سازندگان برای تثبیت محکم پچ روی حفره ناف به کار می‌برند، پوست ظریف این ناحیه را به شدت ملتهب و زخمی می‌کنند.

علاوه بر این، غلظت بالای عصاره‌های تند مانند کاپسایسین در برخی پچ‌ها می‌تواند سوختگی‌های شیمیایی خفیفی روی پوست شکم ایجاد کند که درمان آن‌ها به هفته‌ها زمان نیاز دارد. همچنین به دلیل غیاب نظارت‌های دقیق سازمان‌های بهداشت روی این مکمل‌های موضعی، آزمایشگاه‌ها بارها آلودگی این محصولات را به فلزات سنگین یا داروهای شیمیایی ممنوعه ثابت کرده‌اند. جذب تصادفی این مواد می‌تواند به تهدیدات بسیار جدی برای سلامتی منجر شود و اندام‌های داخلی را تحت فشار قرار دهد.

خطرات ترکیبات دارویی پنهان

محققان مستقل در نمونه‌برداری از برخی پچ‌های وارداتی ناشناخته، ترکیبات خطرناکی مانند سیبوترامین را یافته‌اند که یک داروی ضد اشتهای بسیار پرخطر و ممنوعه است. هنگامی که مصرف‌کنندگان چنین محصولاتی را روی پوست خود قرار می‌دهند، در صورت جذب تصادفی این مواد غیرمجاز از طریق خراش‌های پوستی، ممکن است دچار عوارض سیستمیک شدیدی مانند تپش قلب نامنظم، نوسانات شدید فشار خون و اختلالات شدید خواب شوند.

پزشکان به شدت توصیه می‌کنند که افراد مبتلا به اگزمای پوستی، زنان باردار، مادران شیرده و افراد دارای پوست‌های حساس، در استفاده از این محصولات مراقب باشند.

روش صحیح استفاده از قرص ناف

اگر افراد تمایل دارند که این محصول را روی بدن خود آزمایش کنند، پزشکان توصیه می‌کنند روش صحیح استفاده از قرص ناف یا پچ لاغری ناف را برای کاهش آسیب‌ها به کار بگیرند. ابتدا کاربران باید پوست اطراف شکم و داخل ناف را با یک شوینده ملایم و آب ولرم کاملاً بشویند و سپس با یک حوله تمیز آن را خشک کنند. وجود کوچک‌ترین رطوبت، چربی طبیعی پوست یا لوسیون بدن می‌تواند قدرت چسبندگی چسب ناف لاغری را از بین ببرد و باعث جداشدن سریع آن شود.

مصرف‌کنندگان باید پچ را با دقت و به آرامی از پوسته پلاستیکی محافظ جدا کرده و هسته گیاهی آن را دقیقاً روی مرکز حفره ناف تنظیم کنند. سپس با دست خود پچ را فشار دهند تا بدون هیچ‌گونه چین‌وچروکی روی پوست شکم صاف بچسبد و بیشترین تماس فیزیکی ممکن برقرار شود. تولیدکنندگان معمولاً توصیه می‌کنند پچ را برای ساعات طولانی روی پوست رها نکنند تا بافت شکم فرصت تنفس و دفع تعریق را داشته باشد. رعایت دقیق این نکات بهداشتی، خطرات حساسیت‌های حاد پوستی را تا حدودی مهار می‌کند.

اقدامات احتیاطی برای حفظ یکپارچگی پوست

متخصصان پوست قویاً به کاربران هشدار می‌دهند که هرگز پچ را روی پوست آسیب‌دیده، آفتاب‌سوخته، دارای جوش، اگزما یا زخم‌های باز نچسبانند. اگر مصرف‌کننده‌ای پس از چسباندن پچ لاغری ناف، بلافاصله احساس سوزش غیرقابل‌تحمل، خارش شدید یا درد موضعی کرد، باید بدون فوت وقت پچ را جدا کرده و ناحیه ملتهب را با روغن زیتون یا لوسیون‌های تسکین‌دهنده شستشو دهد.

استفاده از این پچ‌های چسبی را با پوشیدن گن‌های فشرده‌ساز ضخیم توصیه نمی‌شود. زیرا فشار مضاعف و محبوس‌شدن شدید گرما و عرق، خطر بروز عفونت‌های قارچی و باکتریایی را در محیط تاریک و مرطوب ناف چندین برابر می‌کند. پزشکان توصیه می‌کنند بین دفعات استفاده به پوست شکم بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت فرصت کافی برای بازسازی کامل بافتی بدهید و استفاده روزانه و مداوم متوقف گردد. حفظ یکپارچگی سد دفاعی پوست بسیار مهم‌تر از تعقیب رویاهای اثبات‌نشده کاهش وزن موضعی است.

منابع: Medical News Today – Healthline – Crispr

نوشته قرص ناف لاغری؛ چگونه کار می‌کند و آیا ارزش امتحان دارد؟ اولین بار در دیجی‌کالا مگ. پدیدار شد.